بارکد دو بعدی یا 2D Barcode نوعی کد تصویری است که برخلاف بارکدهای خطی، اطلاعات را در دو جهت افقی و عمودی ذخیره میکند. به همین دلیل میتواند حجم بیشتری از اطلاعات را در فضای نسبتاً کوچکی قرار دهد. QR Code یکی از شناختهشدهترین انواع بارکد دو بعدی است که امروزه در تبلیغات، پرداختهای الکترونیکی، بستهبندی، انبارداری، بلیتهای دیجیتال و بسیاری از کاربردهای دیگر مورد استفاده قرار میگیرد.
بارکدهای دو بعدی را میتوان با دوربین بسیاری از گوشیهای هوشمند یا با استفاده از دستگاه بارکدخوان اسکن کرد. در ادامه با نحوه کار، انواع، مزایا و کاربردهای این نوع بارکد و تفاوت آن با بارکدهای یک بعدی آشنا میشویم.
بارکد دو بعدی چیست؟
بارکد دو بعدی نوعی کد قابل اسکن است که اطلاعات را در دو بعد ذخیره میکند. برخلاف بارکدهای یک بعدی که دادهها را عمدتاً در قالب مجموعهای از خطوط عمودی ذخیره میکنند، بارکدهای دو بعدی از الگوهای مختلفی مانند مربعها، نقاط و عناصر گرافیکی برای ذخیره اطلاعات استفاده میکنند.
یکی از مهمترین مزایای این ساختار، ظرفیت بالاتر برای ذخیره اطلاعات است. بسته به نوع بارکد، میتوان اطلاعاتی مانند متن، اعداد، لینک اینترنتی، اطلاعات تماس، دادههای محصول و سایر اطلاعات را در آن ذخیره کرد.
بارکد دو بعدی فقط به شکل مربع نیست و انواع مختلفی دارد. QR Code، Data Matrix، PDF417 و Aztec Code از شناختهشدهترین نمونههای بارکدهای دوبعدی هستند.
QR Code چیست و چه تفاوتی با بارکد دو بعدی دارد؟
QR Code مخفف Quick Response Code و یکی از انواع بارکدهای دو بعدی است. این کد معمولاً به شکل یک مربع با الگوهای سیاه و سفید دیده میشود و میتواند اطلاعات مختلفی مانند آدرس سایت، متن، شماره تلفن، اطلاعات تماس یا دادههای دیگر را در خود ذخیره کند.
بنابراین QR Code و بارکد دو بعدی مترادف نیستند؛ بلکه QR Code یکی از انواع بارکد دو بعدی محسوب میشود.
امروزه QR Code به دلیل امکان اسکن سریع با دوربین گوشیهای هوشمند کاربرد گستردهای پیدا کرده است. برای مثال، در تبلیغات میتوان QR Code را روی پوستر یا بستهبندی قرار داد تا کاربر بدون وارد کردن دستی آدرس، مستقیماً وارد صفحه موردنظر شود.
تفاوت بارکد یک بعدی و دو بعدی چیست؟
مهمترین تفاوت بارکد یک بعدی و دو بعدی در نحوه ذخیره اطلاعات و ظرفیت آنهاست. بارکدهای یک بعدی اطلاعات را در امتداد یک محور و معمولاً با استفاده از خطوط و فاصلههای مختلف ذخیره میکنند، در حالی که بارکدهای دو بعدی اطلاعات را در دو جهت ذخیره میکنند.
| ویژگی |
بارکد یک بعدی |
بارکد دو بعدی |
| ساختار |
خطوط و فاصلهها |
الگوهای دو بعدی |
| ظرفیت اطلاعات |
محدودتر |
بیشتر |
| نوع اطلاعات |
معمولاً شناسه یا کد کالا |
متن، لینک، عدد و انواع داده |
| اندازه |
برای اطلاعات بیشتر معمولاً به طول بیشتری نیاز دارد |
امکان ذخیره اطلاعات بیشتر در فضای فشردهتر |
| نمونهها |
Code 128، EAN، UPC |
QR Code، Data Matrix، PDF417 |
| روش اسکن |
بارکدخوانهای یکبعدی |
بارکدخوانهای دو بعدی و بسیاری از گوشیهای هوشمند |
اگر کسبوکار شما علاوه بر بارکدهای خطی با QR Code و سایر کدهای دوبعدی سروکار دارد، استفاده از بارکدخوان دو بعدی میتواند انتخاب مناسبتری باشد.
انواع بارکد دو بعدی کداماند؟
بارکدهای دو بعدی انواع مختلفی دارند و هرکدام برای کاربردهای مشخصی طراحی شدهاند. برخی از مهمترین انواع آن عبارتاند از:
QR Code
QR Code شناختهشدهترین نوع بارکد دو بعدی است و در تبلیغات، پرداخت، بستهبندی، انتقال اطلاعات و دسترسی سریع به وبسایتها کاربرد دارد.
Data Matrix
Data Matrix یکی دیگر از انواع بارکدهای دو بعدی است که اندازه فشردهای دارد و در صنایع مختلف، تولید، قطعات و شناسایی محصولات استفاده میشود.
PDF417
PDF417 ساختاری متشکل از چند ردیف بارکد دارد و میتواند حجم قابلتوجهی از اطلاعات را ذخیره کند. این نوع بارکد در اسناد، کارتها، مدارک و برخی کاربردهای حملونقل مورد استفاده قرار میگیرد.
Aztec Code
Aztec Code یکی دیگر از انواع بارکدهای دوبعدی است که برای ذخیره اطلاعات در فضای نسبتاً کوچک طراحی شده و در برخی کاربردهای حملونقل و بلیتهای الکترونیکی استفاده میشود.
MaxiCode
MaxiCode بیشتر برای کاربردهای مرتبط با لجستیک و حملونقل طراحی شده و امکان ذخیره اطلاعات مربوط به ارسال و جابهجایی کالا را فراهم میکند.
مزایای بارکد دو بعدی چیست؟
استفاده از بارکدهای دو بعدی نسبت به بارکدهای خطی مزایایی دارد که باعث شده این فناوری در صنایع مختلف مورد استفاده قرار بگیرد.
ظرفیت بالاتر اطلاعات
بارکدهای دو بعدی میتوانند اطلاعات بیشتری را نسبت به بسیاری از بارکدهای یکبعدی در فضای فشرده ذخیره کنند. میزان دقیق ظرفیت به نوع بارکد و نوع داده مورد استفاده بستگی دارد.
امکان ذخیره انواع مختلف داده
برخلاف بارکدهای ساده که معمولاً برای شناسایی کالا یا محصول استفاده میشوند، بارکدهای دو بعدی میتوانند برای ذخیره یا انتقال متن، لینک، اطلاعات تماس، اعداد و دادههای مختلف استفاده شوند.
کاهش ورود دستی اطلاعات
با اسکن بارکد دو بعدی میتوان اطلاعات ذخیرهشده را سریعتر وارد سیستم کرد و نیاز به تایپ دستی برخی دادهها را کاهش داد. این ویژگی در فروشگاهها، انبارها و محیطهای کاری اهمیت زیادی دارد.
امکان اسکن با گوشی هوشمند
بسیاری از گوشیهای هوشمند امکان خواندن QR Code را با استفاده از دوربین دارند. به همین دلیل استفاده از این نوع بارکد در تبلیغات، بستهبندی و ارائه اطلاعات آنلاین بسیار رایج شده است.
قابلیت تصحیح خطا در برخی انواع
برخی از بارکدهای دوبعدی مانند QR Code از قابلیت تصحیح خطا برخوردارند. در نتیجه در صورت آسیب جزئی به کد، بسته به میزان و نوع آسیب، امکان خواندن آن همچنان وجود دارد.
کاربرد بارکد دو بعدی چیست؟
بارکدهای دو بعدی در حوزههای مختلف مورد استفاده قرار میگیرند. برخی از مهمترین کاربردهای آنها عبارتاند از:
- فروشگاهها و خردهفروشی: شناسایی کالا و دسترسی به اطلاعات محصول
- انبارداری: ثبت و پیگیری کالاها و موجودی
- لجستیک: مدیریت اطلاعات مربوط به ارسال و جابهجایی کالا
- تبلیغات: هدایت کاربر به وبسایت، صفحه محصول یا شبکههای اجتماعی
- پرداخت الکترونیکی: انتقال اطلاعات موردنیاز برای انجام برخی پرداختها
- بستهبندی: ارائه اطلاعات تکمیلی درباره محصول
- بلیتهای دیجیتال: ذخیره اطلاعات بلیت و امکان بررسی سریع آن
- صنایع تولیدی: شناسایی قطعات و محصولات در مراحل مختلف تولید
بارکدخوان دو بعدی چیست؟
بارکدخوان دو بعدی دستگاهی است که برای خواندن بارکدهای دوبعدی مانند QR Code، Data Matrix و سایر کدهای سازگار طراحی شده است. این دستگاهها علاوه بر بارکدهای دو بعدی، بسته به مدل میتوانند برخی بارکدهای یکبعدی را نیز اسکن کنند.
بارکدخوانهای دو بعدی در فروشگاهها، انبارها، مراکز درمانی، صنایع تولیدی و محیطهای اداری کاربرد دارند. در محیطهایی که علاوه بر بارکدهای معمولی با QR Code یا سایر بارکدهای دوبعدی سروکار دارید، استفاده از بارکدخوان 2D میتواند انعطاف بیشتری در اسکن کدها ایجاد کند.
اگر به دنبال انتخاب دستگاه مناسب برای کسبوکار خود هستید، میتوانید مدلهای مختلف بارکدخوان را بررسی و با توجه به نوع بارکد، محیط کاری و حجم استفاده، گزینه مناسب را انتخاب کنید.
بارکدخوان یک بعدی یا دو بعدی؛ کدام را انتخاب کنیم؟
انتخاب بین بارکدخوان یک بعدی و دو بعدی به نوع بارکدهایی که قرار است اسکن شوند بستگی دارد.
اگر در مجموعه شما فقط بارکدهای خطی مانند EAN یا Code 128 استفاده میشود، بارکدخوان یک بعدی میتواند نیاز شما را برطرف کند. اما اگر لازم است QR Code، Data Matrix یا سایر بارکدهای دو بعدی را نیز اسکن کنید، باید از بارکدخوانی استفاده کنید که از بارکدهای 2D پشتیبانی کند.
بنابراین هنگام خرید بارکدخوان بهتر است علاوه بر قیمت، نوع بارکدهای مورد استفاده، سرعت اسکن، نحوه اتصال دستگاه و شرایط محیط کاری را نیز در نظر بگیرید.
آیا بارکد دو بعدی امن است؟
بارکد دو بعدی به خودی خود یک فناوری امن یا ناامن محسوب نمیشود و میزان امنیت آن به نوع استفاده و اطلاعاتی که در آن قرار گرفته است بستگی دارد. برای مثال، یک QR Code میتواند حاوی لینک یک وبسایت باشد و اگر این لینک متعلق به یک منبع نامعتبر باشد، ممکن است کاربر را به یک صفحه مخرب هدایت کند. به همین دلیل بهتر است هنگام اسکن QR Code، به مقصد لینک و منبعی که کد را ارائه کرده است توجه داشته باشید.